Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın qarşıdakı illərdə keçəcəyi inkişaf yolunun miqyasını bir daha nümayiş etdirdi. Avqustun 11-də həyata keçirilən səfər zamanı təqdim olunan layihələr göstərdi ki, Naxçıvan üçün müəyyənləşdirilən hədəflər yalnız mövcud infrastrukturu yeniləməklə məhdudlaşmır. Burada iqtisadi fəallığın artırılması, yeni istehsal sahələrinin yaradılması, enerji imkanlarının genişləndirilməsi, nəqliyyat bağlantılarının gücləndirilməsi, sosial şəraitin yaxşılaşdırılması və strateji təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi paralel şəkildə həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyev AzTV-yə müsahibəsində də səfər zamanı keçirilən tədbirlərin özlüyündə Naxçıvanın hərtərəfli inkişafının göstəricisi olduğunu bildirib.
Naxçıvanın gələcəyinə dair formalaşan mənzərədə ən mühüm məqamlardan biri muxtar respublikanın əvvəlki coğrafi məhdudiyyətlərinin yeni iqtisadi üstünlüklərə çevrilməsi perspektividir. Uzun illər Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birbaşa quru əlaqəsinin olmaması Naxçıvan üçün müəyyən çətinliklər yaradırdısa, yeni nəqliyyat layihələri tamamilə fərqli perspektiv vəd edir. Prezident İlham Əliyevin açıqlamalarından görünür ki, qarşıya qoyulan məqsəd Naxçıvanı sadəcə ölkənin əsas hissəsi ilə birləşdirmək deyil, onu daha geniş beynəlxalq nəqliyyat sisteminin mühüm halqalarından birinə çevirməkdir.
Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi və Naxçıvan dəmir yolunun yenidən qurulması xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının açıqladığı hədəfə əsasən, gələcəkdə bu nəqliyyat xəttindən ən azı 15 milyon ton yükün keçməsi nəzərdə tutulur. Mövcud dəmir yolu infrastrukturunun məhz bu göstəriciyə uyğun yenidən qurulması qarşıya məqsəd qoyulub. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın bu layihəni öz maliyyə imkanları hesabına həyata keçirmək gücündə olduğunu da xüsusi vurğulayıb.
Belə bir nəqliyyat sisteminin yaradılması Naxçıvan üçün yalnız tranzit gəlirləri demək deyil. Böyük yük axınının formalaşması logistika mərkəzlərinin, anbar komplekslərinin, xidmət müəssisələrinin, yeni istehsal sahələrinin və müxtəlif bizneslərin meydana çıxmasını stimullaşdıra bilər. Prezident İlham Əliyev də böyük həcmdə yükdaşımaların Naxçıvanda iqtisadi canlanmaya, yeni iş yerlərinin açılmasına və iqtisadi fəallığın artmasına gətirib çıxaracağını bildirib. Dövlət başçısının ifadə etdiyi perspektivə görə, Naxçıvan əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.
Yeni iqtisadi modelin ikinci mühüm dayağı sənayeləşmədir. Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması muxtar respublikada istehsal iqtisadiyyatının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlardan biri hesab oluna bilər. 310 hektarlıq böyük ərazidə yaradılacaq sənaye parkı gələcəkdə müxtəlif istehsal müəssisələrinin bir məkanda cəmləşməsinə, sahibkarlar üçün müasir infrastrukturun formalaşdırılmasına və yeni sərmayələrin cəlb edilməsinə şərait yaradacaq. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, Naxçıvan Sənaye Parkı ərazi baxımından ölkədə Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ikinci yerdə dayanır.
Burada diqqət çəkən əsas məsələ sənaye ilə enerji siyasətinin bir-birini tamamlamasıdır. Naxçıvanın enerji imkanlarının genişləndirilməsi gələcək istehsal müəssisələrinin dayanıqlı enerji təminatı baxımından mühüm baza yaradır. “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarının ümumi gücünün 50 MVt olması nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, Naxçıvanın Günəş enerjisi imkanlarının daha böyük olduğu bildirilir. Prezident İlham Əliyev perspektivdə təkcə Günəş elektrik enerjisi istehsalının ən azı 500 MVt, hətta 1000 MVt səviyyəsinə çatmasının mümkünlüyünü qeyd edib.
Bu rəqəmlərin arxasında Naxçıvan üçün daha böyük məqsəd dayanır – enerji ixrac edən regiona çevrilmək. Muxtar respublikanın daxili tələbatının təmin edilməsi ilə yanaşı, Türkiyə və İran istiqamətində mövcud elektrik bağlantılarının imkanlarının genişləndirilməsi, gələcəkdə isə Avropa istiqamətinə çıxış imkanlarının yaradılması nəzərdən keçirilir. Zəngəzur dəhlizinə də bu mənada artıq yalnız nəqliyyat xətti kimi baxılmır. Prezident İlham Əliyevin açıqlamasına görə, gələcək kommunikasiya sistemi dəmir və avtomobil yolları ilə yanaşı, elektrik xətləri, fiber-optik kabel və ehtiyac yaranacağı halda digər enerji infrastrukturlarını da əhatə edə bilər.
Naxçıvanda başlanan dəyişikliklərin insanların gündəlik həyatında hiss olunacaq istiqamətlərindən biri ictimai nəqliyyatdır. Şəhərdə istifadəyə veriləcək 60 yeni elektrik avtobusu müasir nəqliyyat modelinə keçidin başlanğıcıdır. Elektron ödəniş sistemləri, rəqəmsal dispetçer xidməti və real vaxt rejimində monitorinq imkanları ictimai nəqliyyatın idarə edilməsinə yeni yanaşma gətirir. Bunun davamı olaraq 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması barədə göstəriş verilməsi Naxçıvan şəhəri ilə yanaşı, rayon və kəndlərdə yaşayan insanların da nəqliyyat imkanlarının yaxşılaşdırılmasını hədəfləyir.
Sosial inkişaf istiqamətində atılan addımlar da yeni mərhələnin mühüm hissəsidir. Naxçıvan şəhərində 518 mənzildən ibarət yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması güzəştli mənzil imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Kompleks sadəcə yaşayış binalarından ibarət olmayacaq. Burada uşaq bağçası, iaşə obyektləri, yollar, səkilər, mühəndis-kommunikasiya sistemləri və yaşıllıq sahələrinin yaradılması nəzərdə tutulur. Beləliklə, yeni yaşayış sahəsinin bütöv sosial mühit kimi formalaşdırılması planlaşdırılır.
Naxçıvanın kənd və rayonlarının inkişafı da ümumi strategiyanın ayrılmaz hissəsi kimi müəyyənləşdirilib. Təxminən 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolun çəkilməsi və əsaslı təmiri, suvarma sistemlərinin yenilənməsi, artezian quyularının qazılması və kənd təsərrüfatı üçün yeni imkanların yaradılması nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatının inkişafı ilə bağlı Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrıldığını və əlavə tədbirlərin görüləcəyini bildirib. Bu yanaşma inkişaf prosesinin yalnız Naxçıvan şəhəri ilə məhdudlaşmayacağını, muxtar respublikanın bütün ərazisini əhatə edəcəyini göstərir.
Digər mühüm istiqamət Naxçıvanın turizm imkanlarının iqtisadi dövriyyəyə daha fəal daxil edilməsidir. Tarixi abidələr, qədim memarlıq nümunələri, təbiət və coğrafi xüsusiyyətlər böyük turizm potensialı yaratsa da, müasir mehmanxana və xidmət infrastrukturunun genişləndirilməsinə ehtiyac qalır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın turizm potensialının çox zəngin olduğunu qeyd edərək şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulduğunu bildirib.
İnkişaf prosesində tarixi irsin qorunmasına ayrıca yer ayrılması da diqqət çəkir. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni abidələrin konservasiyası və qorunması Naxçıvanın gələcəyinin onun tarixi kimliyindən ayrılmadan qurulduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, sosial-iqtisadi və enerji layihələrinin əhəmiyyəti böyük olsa da, bütün bunların təməlində milli kimlik, mədəniyyət, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır.
Bütün inkişaf layihələrinin təhlükəsiz mühitdə həyata keçirilməsi isə əsas şərtlərdən biri olaraq qalır. Naxçıvanda yeni yaradılan əməliyyat-komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması muxtar respublikanın müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi istiqamətində görülən işlərin davamıdır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın spesifik coğrafi mövqeyinin onun təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət göstərilməsini zəruri etdiyini və bölgədə hərbi potensialın bundan sonra da gücləndiriləcəyini bildirib.
Naxçıvan üçün müəyyənləşdirilən yeni yanaşmanın ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri isə muxtar respublikanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf məntiqində nəzərdən keçirilməsidir. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı konsepsiyaya əsasən, Naxçıvan, Şərqi Zəngəzur və Qarabağın inkişafında müasir şəhərsalma, yaşıl enerji, yeni infrastruktur və təkmilləşdirilmiş idarəetmə prinsipləri əsas götürülür. Dövlət başçısı bu üç bölgənin vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməli olduğunu bildirib.
Avqustun 11-də Naxçıvanda təqdim olunan mənzərə buna görə yalnız bir səfərin gündəliyi kimi qiymətləndirilə bilməz. Söhbət istehsal edən, enerji ixrac edən, beynəlxalq yüklərin hərəkət etdiyi, müasir nəqliyyat sisteminə malik, sosial infrastrukturu yenilənən və tarixi irsini qoruyan yeni Naxçıvan modelinin formalaşdırılmasından gedir. Prezident İlham Əliyevin də bildirdiyi kimi, qarşıdakı planların icrası üçün siyasi iradə və maliyyə resursları mövcuddur. Bu baxımdan həyata keçirilən layihələr Naxçıvanın Azərbaycanın iqtisadi və strateji xəritəsində rolunun daha da yüksələcəyi yeni mərhələnin başlanğıcı kimi xarakterizə oluna bilər.
