Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri və Azərbaycan Televiziyasına verdiyi geniş müsahibə muxtar respublikanın gələcəyi ilə bağlı strateji baxışın əsas istiqamətlərini bir daha ortaya qoydu. Səsləndirilən fikirlər göstərir ki, Naxçıvan üçün qarşıdakı dövr sadəcə mövcud layihələrin davam etdirilməsi deyil, iqtisadi və sosial həyatın yeni prinsiplər əsasında daha dinamik şəkildə qurulması mərhələsi olacaq. Burada əsas hədəf ayrı-ayrı sahələr üzrə nəticələr əldə etməklə kifayətlənmədən bütün imkanları vahid inkişaf modelində birləşdirməkdir. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın hərtərəfli inkişaf etdiyini, ötən illərdə mühüm layihələrin həyata keçirildiyini və bundan sonra da sürətli sosial-iqtisadi inkişafın təmin olunacağını bildirib.
Bu siyasətin mərkəzində ilk növbədə insan amili dayanır. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, məşğulluğun genişləndirilməsi, sosial xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılması Naxçıvanda həyata keçirilən dəyişikliklərin əsas məqsədlərindəndir. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, ərazisinə görə ölkənin ən böyük sənaye parklarından biri olacaq bu məkanda praktiki fəaliyyətin başlanması yeni iş yerlərinin yaradılmasına ciddi təkan verəcək. Beləliklə, Naxçıvanda iqtisadi fəallığın daha çox real istehsal, sahibkarlıq və investisiya üzərində qurulması üçün yeni baza formalaşdırılır.
Muxtar respublikanın iqtisadi potensialının yüksəldilməsində kənd təsərrüfatının da mühüm payı olacaq. Naxçıvanın münbit torpaqları və kənd təsərrüfatı ənənələri bu sahədə böyük imkanlar yaradır. Yeni mərhələdə əsas məsələ həmin potensialı müasir texnologiyalar və səmərəli suvarma sistemləri ilə birləşdirməkdir. Dövlət başçısının açıqlamalarına əsasən, artezian quyularının qazılması, müasir suvarma sistemlərinin qurulması və hazırda suvarılmayan torpaqların su ilə təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Bu tədbirlər kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın yüksəlməsinə, yeni təsərrüfatların yaranmasına və rayonlarda məşğulluğun genişlənməsinə imkan verə bilər.
Naxçıvan üçün müəyyən edilən yeni iqtisadi modelin ən perspektivli istiqamətlərindən biri enerji sektorudur. Muxtar respublikanın Günəş və su ehtiyatları yaşıl enerji istehsalı üçün geniş imkanlara malikdir. Burada məqsəd yalnız daxili tələbatın ödənilməsi deyil, gələcəkdə Naxçıvanın enerji ixrac edən bölgəyə çevrilməsidir. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın mövcud generasiya gücünün bugünkü tələbatından artıq olduğunu, lakin gələcək inkişaf nəzərə alınaraq daha böyük istehsal və ixrac imkanlarının yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb. Bu, enerji sektorunun Naxçıvan iqtisadiyyatında tamamilə yeni rol qazanacağını göstərir.
Yaşıl enerji istehsalının genişləndirilməsi müasir enerji saxlanc texnologiyalarının tətbiqini də zəruri edir. Günəş və su mənbələrindən əldə olunan enerjinin səmərəli idarə edilməsi üçün Naxçıvanda ilkin mərhələdə ən azı 100 meqavatlıq batareya saxlanc qurğusunun yaradılması nəzərdə tutulur. Belə bir sistem enerji istehsalı ilə istehlak arasındakı tarazlığın qorunmasına və şəbəkənin dayanıqlığının artırılmasına xidmət edəcək. Bununla Naxçıvan müasir yaşıl enerji texnologiyalarının tətbiq edildiyi mühüm bölgələrdən birinə çevrilə bilər.
Nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsi isə Naxçıvanın iqtisadi mövqeyinə yeni məzmun qazandırır. Uzun illər coğrafi baxımdan Azərbaycanın əsas hissəsindən ayrı düşməsi muxtar respublikanın iqtisadi əlaqələrində müəyyən məhdudiyyətlər yaradıb. Yeni nəqliyyat layihələri həmin vəziyyəti dəyişdirmək potensialına malikdir. Zəngəzur istiqamətində formalaşdırılan kommunikasiya bağlantıları Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə əlaqəsini gücləndirməklə yanaşı, onu beynəlxalq yükdaşımaların mühüm hissəsinə çevirə bilər. Prezident İlham Əliyev gələcəkdə bu nəqliyyat xəttindən ən azı 15 milyon ton yükün keçməsinin hədəfləndiyini bildirib.
Bu baxımdan Naxçıvanın gələcəkdə sadəcə son məntəqə deyil, böyük nəqliyyat şəbəkəsinin mühüm qovşağı olması nəzərdə tutulur. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərinin yaratdığı imkanlar muxtar respublikaya tranzit, logistika, ticarət və xidmət sektorlarında yeni üstünlüklər qazandıra bilər. Böyük həcmdə yükdaşımaların həyata keçirilməsi ətrafında logistika mərkəzlərinin, xidmət müəssisələrinin və digər biznes sahələrinin inkişafı üçün də əlverişli şərait yaranacaq. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın gələcəkdə əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsinin tam mümkün olduğunu bildirib.
Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsində sosial və nəqliyyat infrastrukturu da paralel şəkildə yenilənir. Şəhər daxilində elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi müasir və ekoloji ictimai nəqliyyat sisteminin qurulması istiqamətində mühüm yenilikdir. Bununla yanaşı, rayonlararası sərnişindaşımanın keyfiyyətinin yüksəldilməsi məqsədilə 217 müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur. Kənd və rayon yollarının vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün isə təxminən 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların çəkilməsi və əsaslı təmiri planlaşdırılır. Bu tədbirlərin 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təxminən 160 min nəfərin gündəlik həyatına müsbət təsir göstərəcəyi gözlənilir.
Naxçıvanın gələcəyinə dair strategiyada turizm də mühüm iqtisadi istiqamət kimi nəzərdən keçirilir. Qədim tarix, nadir memarlıq nümunələri, zəngin mədəni irs, təmiz hava və təbii mənzərələr muxtar respublikaya böyük turizm üstünlükləri verir. Bununla belə, bu potensialın iqtisadi gəlirə çevrilməsi üçün xidmət və mehmanxana infrastrukturunun daha yüksək səviyyəyə çatdırılması tələb olunur. Prezident İlham Əliyev şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulduğunu və onun təxminən 2028-ci ildə istifadəyə verilməsinin gözlənildiyini bildirib. Yeni turizm infrastrukturu Naxçıvanın həm yerli, həm də xarici turistlər üçün cəlbediciliyini artırmaq imkanına malikdir.
Bütün bu iqtisadi və sosial layihələrin davamlılığının əsas şərtlərindən biri təhlükəsizlikdir. Naxçıvanın xüsusi coğrafi mövqeyi nəzərə alınaraq onun müdafiə imkanlarının gücləndirilməsinə illərdir xüsusi diqqət yetirilir. Müasir hərbi texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması bu siyasətin davamıdır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın hərbi potensialının gündən-günə gücləndirildiyini və bu prosesin bundan sonra da davam etdiriləcəyini vurğulayıb. Güclü təhlükəsizlik mühitinin mövcudluğu uzunmüddətli investisiya, iqtisadi inkişaf və insanların rahat yaşayışı üçün etibarlı zəmin yaradır.
Yeni mərhələnin digər mühüm xüsusiyyəti idarəetmədə çeviklik və nəticəyönümlülüyün gücləndirilməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tətbiq edilən Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi modelinin Naxçıvanda da tətbiqi idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsinə yönəlib. Prezident İlham Əliyev struktur və kadr islahatlarının əsas məqsədinin qədim diyarın daim inkişaf etməsi, insanların təhlükəsiz və firavan şəraitdə yaşaması olduğunu bildirib. Bu yanaşmada dövlət idarəçiliyinin əsas nəticəsi həyata keçirilən layihələrin insanların gündəlik həyatında yaratdığı müsbət dəyişikliklərlə ölçülür.
Naxçıvanın inkişaf konsepsiyasını fərqləndirən mühüm məqamlardan biri də muxtar respublikaya təcrid olunmuş iqtisadi məkan kimi deyil, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə böyük inkişaf coğrafiyasının tərkib hissəsi kimi yanaşılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməlidir. Nəqliyyat bağlantılarının bərpası bu bölgələr arasındakı iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi, yeni istehsal və ticarət zəncirlərinin formalaşması üçün tamamilə fərqli imkanlar aça bilər.
Beləliklə, Naxçıvan qarşısında yeni və geniş inkişaf üfüqləri açılır. Burada əsas məsələ təkcə yeni yolların, stansiyaların, müəssisələrin və sosial obyektlərin yaradılması deyil. Söhbət təhlükəsizlikdən iqtisadiyyata, kənd təsərrüfatından sənayeyə, yaşıl enerjidən beynəlxalq nəqliyyata, turizmdən müasir idarəetməyə qədər bütün istiqamətlərin bir-birini tamamladığı yeni inkişaf modelindən gedir. Prezident İlham Əliyevin Naxçıvan səfəri zamanı ortaya qoyduğu strateji baxış bu qədim diyarın Azərbaycanın güclənən iqtisadi və geosiyasi mövqeyində daha böyük rol oynayacağını, qarşıdakı illərin Naxçıvan üçün genişmiqyaslı yenilənmə və yüksəliş dövrünə çevriləcəyini göstərir.
